TRÁI TIM CỦA NHỮNG NGÔI NHÀ CỔ Ở HỘI AN

Hội An nổi tiếng với phố cổ đầy sắc màu của những cửa hàng buôn bán, sự ồn ào tấp nập của khách du lịch trên một cái nền đô thị thương mai cổ kính. Nhưng đừng chỉ trầm trồ trước vẻ đẹp của đường phố mà quên bước vào những ngôi nhà để khám phá không gian tuyệt vời bên trong của nó. Mỗi người chắc sẽ có những cảm nhận khác nhau, riêng tôi mê mẩn những khoảng sân trong giữa ngôi nhà.

Những khoảng sân nhỏ này như một ốc đảo tĩnh mịch giữa lòng phố cổ ồn ào. Một khung trời nho nhỏ của ánh sáng, cây xanh chỉ vỏn vẹn tầm chục mét vuông nhưng lại là một phần vô cùng đặc biệt và quan trọng của ngôi nhà. Không phải là phòng khách, phòng sinh hoạt chung hay nhà bếp, tôi coi góc nhỏ này là cái tâm của ngôi nhà. Cái tâm bởi nó đặt giữa trung tâm của ngôi nhà, nó “nuôi” những không gian xung quanh với cái nắng gió và khí trời mà nó mang lại, cái tâm bởi không có nó, những ngôi nhà ống dài này sẽ “chết” trong bóng tối và sự bí bức. Những sân trong ở đây thường được bao quanh bởi hành lang nối giữa các phòng hoặc bằng những hàng hiên dưới lớp mái đua ra chỉ vừa đủ để ngăn mưa tạt vào trong nhà. Người ta tạo ra giếng trời để mang thiên nhiên lại với con người, nên dù có chút mưa, gió rét, có côn trùng, rến rit đi chăng nữa thì cũng thật tiếc nếu đóng nó lại bởi những khung kính. Tôi tưởng tượng cái cảm giác một ngày mưa thảnh thơi, ngồi trong phòng ngủ nhâm nhi trà và đọc sách, nhìn mưa rơi lộp độp trên những chiếc lá sa kê trong khoảng sân và bên dưới tầng trệt phía đối diện, thấp thoáng sau tán cây, mọi người trong gia đình đang quay quần trong phòng khách. Cảm giác thật bình yên!

Tôi may mắn được cô bạn dẫn vào thăm một ngôi nhà cổ, giờ đã được sử dụng làm không gian trưng bày nghệ thuật sân khấu truyền thống, quán cà phê nhưng những đặc trưng về không gian của nó vẫn được giữ gìn nguyên vẹn. Ánh sáng nhạt buổi xế chiều chỉ vừa đủ để làm nổi bật khoảng trời được đóng khung. Cái lớp sơn gỗ sẫm màu và bóng hắt nhẹ ánh sáng từ những chiếc đèn làm những chi tiết kiến trúc hiện lên thấp thoáng trong bóng tối, một cách rất kín đáo khiêm nhường. Không gian nhỏ, cô đọng, ánh sáng chỉ vừa đủ như bắt người ta phải nhìn chăm chú hơn và tưởng tượng nhiều hơn. Bước lên tầng trên, tôi đi dọc theo hành lang hẹp và thấp, nhấc bước nhẹ nhẹ như sợ làm lớp sàn gỗ phát tiếng kêu. Trần nhà như chỉ vừa nhớm chân lên đã đụng đầu, ban công gỗ chỉ vừa ngang đùi và hành lang hẹp chỉ đủ một người đi. Không gian như thu nhỏ lại để người ta phải chạm vào mọi thứ trong không gian, để cảm nhận nét hoài cổ mộc mạc trên từng bề mặt gỗ. Nhắm mắt và lắng nghe một chút, âm thanh của đường phố nhường chỗ cho tiếng lá trúc rung khe khẽ, tiếng nhạc du dương và tiếng chim hót đâu đó (mà theo cô bạn tôi là từ tiếng loa phát thanh của khu phố, tụt hứng thế cơ chứ !!).

Dù sao đi nữa, nếu bạn đến Hội An một lần, hãy thử bước chân vào những ngôi nhà nhỏ này, dù là một buổi chiều xẩm tối, một trưa nắng gắt hay một đêm mưa lâm thâm, để cảm nhận một góc phổ cổ bình yên và thật khác biệt- của những khoảng sân ngập tràn nắng, gió và cây xanh.

Hội An 2/2016